Verseश्लोकः

Expand all

1अतःपरं ब्रह्म सदद्वितीयं

2विशुद्धविज्ञानघनं निरंजनम् ।

3प्रशान्तमाद्यंतविहीनमक्रियं

4निरंतरानंद-रसस्वरूपम् ॥२३९॥

Śloka 238All ŚlokasŚloka 240

Commentaryव्याख्या

Expand all

1अतः जगतः पृथक्सत्ताशून्यत्वात् आरोपितया नाममात्रत्वात् परं ब्रह्म

2अबाध्यं विजातीयरहितं

3निर्विषय-विज्ञानशरीरं

4अज्ञानास्पृष्टं अपरिणामि

5जन्मनाशरहितं अमृतं

6अखण्डानन्दविग्रहं

7निरस्ताः माया-कृताः सर्वभेदाः यस्मात् यस्मिश्चित वा निर्भेदं सजातीय-स्वगतभेदशून्यं

8सदद्वितीयं सम्यगित्वाहीनत्वात्निस्त्रैः ध्रुवं कूटस्थं

9निष्कलं निरवयं अप्रमेयं

10फलव्याप्तिरहितं अरूपं "अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययम्" इति श्रुतेः न चक्षुषा गृह्यते इत्यादेश्च ।

11अत एवाव्यक्तं वागोचरतामाह अनाख्यमिति नामशून्यं प्रवृत्तिनिमित्तानां जातिगुणक्रियासंबंधाना-मभावात् ।

12अव्ययं नव्येति इत्यर्यः अपक्षयरहितं ज्योतिः स्वयं परापेकाय्र्यं किंचिदेदं चकास्ति प्रकाशते ।

13निश्चलतया तत्र बुद्धेः स्थापनार्थं तत्र तत्र श्रुत्युक्तानि तावन्ति विशेषणानि पुनराह

14ज्ञातु-ज्ञानज्ञेयशून्यं त्रिपुटीरहितं ।

15तत्रहेतुः अनंतं परिच्छेदत्रयशून्यमिति ।

16अत एव निर्विकल्पकं केवलाखण्डचिन्मात्रं

17सर्वोपाधि-संबंध-विधुरापरिच्छिन्न-ज्ञानाकारूपं परं तत्वं बुधाः विदुः ।

18स्वात्मत्वेन अहेयमनुपादेयं परापेकाय्र्यं मनोगोचरं "यतो वाचः" इति श्रुतेः अप्रमेयं

19श्रवणमनन-निदिध्यासन-संस्कृत-मनोवृत्तिव्याप्यं

20अनाद्यंतं कालदेशपरिच्छेदशून्यं अतः पूर्णं

21महत् सूर्यादिभासकं महः ज्योतिः ब्रह्म इति तत्पदार्थशोधनम् ॥

Śloka 238All ŚlokasŚloka 240