Verseश्लोकः

Expand all

1मनो नाम महाव्यग्रः विषयारण्यभूमिषु ।

2चरत्यत्र न गच्छन्तु साधवो ये मुमुक्षवः ॥१७८॥

Śloka 177All ŚlokasŚloka 179

Commentaryव्याख्या

Expand all

1विषयारण्यभूमिषु विषया एव अरण्यभूमयः अनेकार्थसंकुलत्वात् "विषयांस्तेषु गोचरन्" इतिश्रुतेश्च ।

2तासु मनो नाम महाव्याघ्रः मनस्संज्ञक-चण्डपुण्डरीकः चरति संचरति ।

3परांचि खानीति श्रुतेः विषयप्रवणता मनसः स्वभावः निम्नभूमिगमनमिव जलस्य ।

4ततः "वध्याय विषयासक्त" मिति श्रुतेः जीवस्य महानर्थसंभवति ।

5मोक्षार्थं मनो निविषयं कर्तुं विषयेभ्यः निवर्तयितुं विवेकवैराग्ये हेतु उक्त्वा

6रत्ने यदि शिलाबुद्धिः जायते वा भयं ततः । समीचीनतबुधि-नेति नोपादेयत्वधीरपि ।

7इति वस्तुविचारवत् भयस्यापि यतो भयं ततो निवृत्तिहेतुत्वात् तेषु भयमाह ।

8मन इति । दयया भयोत्पादनद्वारा तेभ्यो निवर्तयति ॥१७८॥

Śloka 177All ŚlokasŚloka 179