Verseश्लोकः

Expand all

1विवेक-वैराग्य-गुणातिरेकाच्छुद्धत्वमासाद्य मनो विमुक्त्यै ।

2भवत्यतो बुद्धिमतो मुमुक्षोस्ताभ्यां दृढाभ्यां भवितव्यमग्रे ॥१७७॥

Śloka 176All ŚlokasŚloka 178

Commentaryव्याख्या

Expand all

1विवेकच्च वैराग्यं च विवेकवैराग्ये ते एव गुणौ सत्फलप्रदधर्मौ तयोरतिरेकः अतिशयः विवेकादृढ्यं वैराग्ये तीव्रतरत्वं च ।

2तस्मात् विवेकवैराग्यगुणातिरेकात् ।

3ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्येत्येवं निश्चये मिथ्यावस्तुनि कामानुदयात् आब्रह्मलोकं वैराग्यं प्रकृष्यते ।

4कामानुपहतेरेव शुद्धिशब्दार्थत्वात् ।

5तदुपायगुण्युक्तं मनः शुद्धत्वं निर्मलत्वं आसाद्य प्राप्य विमुक्त्यै बहिर्मुखत्वशून्यतया ऐदंपर्येण ब्रह्मसंस्थं आत्यंतिकबन्ध-निवृत्ते हेतुर्भवति ।

6अतो विवेकवैराग्यातिरेक-विशिष्टमनसो विमुक्ति-हेतुत्वात् ।

7बुद्धिमतः बुद्धिरस्यास्तीति बुद्धिमान् तस्य उपायकुशलस्येत्यर्थः मुमुक्षोः मोक्षरूपफलेच्छावतः

8अग्रे आदौ ताभ्यां विवेकवैराग्याभ्यां दृढाभ्यां आशिथिलाभ्यां प्रकृष्यमाणाभ्यां च भवितव्यम्

9उपायेच्छां प्रति फलेच्छायाः कारणत्वात् ।

10मोक्षेच्छावान् पुमान् विवेकवैराग्ये आदौ प्रयत्नेन संपादयेत् चेत् फलमवर्जनीयमिति कथितं भवति ॥१७७॥

Śloka 176All ŚlokasŚloka 178