Verseश्लोकः

Expand all

1निगद्यतेऽन्तःकरणं मनो धीरहं कृतिश्चित्तमिति स्ववृत्तिभिः ।

2मनस्तु संकल्पविकल्पनादिभिः बुद्धिः पदार्थाध्यवसायधर्मतः ॥९५॥

Śloka 94All ŚlokasŚloka 96

Commentaryव्याख्या

Expand all

1अन्तःकरणमेकमेव स्ववृत्तिभिः वक्ष्यमाणाभिः मनः, धीः बुद्धिः, अहंकृतिः अहंकारः, चित्तमिति च चतुर्धा निगद्यते इत्यर्थः —

2नामचतुष्टय-निमित्तत्त्वक्तीराह संकल्पविकल्पनादिभिः मन इति —

3संकल्पः सम्यक्त्वयुक्तिः विकल्पः विकल्पना विविधं संशय इति यावत् —

4पदार्थाध्यवसायः पदार्थ-निर्णयः तद्रूपधर्मतः वृत्तिः बुद्धिरुच्यते —

5अत्र शरीरादौ अभिमानात् अहंमितयव्यासात् अहंकृतिः अहंकार इति च उच्यते —

6स्वार्थिनुसंधानगुणेन स्मरणवृत्त्येत्यर्थः चित्तमिति कथ्यते ॥९५॥

Śloka 94All ŚlokasŚloka 96