Verseश्लोकः

Expand all

1बुद्धीन्द्रियाणि श्रवणं त्वगक्षि घाणं च जिह्वा विषयावबोधनात् ।

2वाक्पाणिपादा गुदमप्युपस्थं कर्मेन्द्रियाणि प्रवणानि कर्मसु ॥९४॥

Śloka 93All ŚlokasŚloka 95

Commentaryव्याख्या

Expand all

1कर्णेन्धुकुलयविचिच्छं नभः श्रवणं श्रोत्रं —

2त्वक् त्वचि स्थितमिन्द्रियं —

3अक्षि नेत्रगोलकाविच्छिन्नं चक्षुरिन्द्रियं —

4घ्राणं नासावच्छिन्नं —

5जिह्वा रसनेन्द्रियं —

6एतानि पञ्च शब्दस्पर्श-रूपगन्ध-रसात्मक-विषयावबोधनात् तत्तज्ज्ञाननजननात् ज्ञानेन्द्रियाणीति कथ्यन्त इति शेषः —

7वाग्वागिन्द्रियं वचनशीलं —

8पाणिः हस्तेन्द्रियं आदानशीलं —

9पादः विहरणशीलं पादेन्द्रियं —

10गुदं उपस्थं अनयोः क्रमेण शारीर-कठिन-द्रवरूप-हेयभागोत्सर्जन-हेतुत्वं —

11एतानि वचनादि-कर्महेतुभूतानीति कर्मेन्द्रियाणीत्युच्यत इति शेषः —

12तत्र हेतुः प्रवणानि व्यग्राणि कर्मसु वचनादिष्वित्यर्थः ॥९४॥

Śloka 93All ŚlokasŚloka 95