Verseश्लोकः

Expand all

1सर्वव्यापृति-करणं लिङ्गमिदं स्याच्चिदात्मनः पुंसः ।

2वास्यादिकमिव तक्षणः तेनैवात्मा भवत्यसंगोयम् ॥१०२॥

Śloka 101All ŚlokasŚloka 103

Commentaryव्याख्या

Expand all

1चिदात्मनः ज्ञानस्वरूपस्य, पुंसः पुरुषात्मनः, इदं लिंगं बुध्यादि-घटितं लिङ्गशरीरं, तक्षणः त्वष्टुः, वास्यादिकमिव तक्षणकरण-द्रव्य-विशेषादिकमिव

2सर्वव्यापृतिकरणं सकलव्यापारासाधारण-कारणं, तक्षणोपि तक्षणकरणसत्वे दारादि-तक्षणसामर्थ्यं न स्वभाविकं

3तथात्मनोपि आज्ञानिकलिङ्गशरीरसंबन्ध एव सकलोव्यवहारः ।

4अत एव सुषुप्तौ न व्यवहारः लिङ्गशरीरसंबंधस्य तदा अभावात् ।

5तेनैव लिङ्गशरीरसत्वे व्यापृतिः तदभावे तदभाव इति लोकसिद्धहेतुनैव ।

6अयं आत्मा असंगः वास्तविक-सकलव्यवहार-संगहीनः भवतीत्यर्थः ॥१०२॥

Śloka 101All ŚlokasŚloka 103