Verseश्लोकः

Expand all

1उच्छ्वास-निःश्वास-विजृम्भण-क्षुत्-प्रस्पन्दनाद्युत्क्रमणादिका क्रियाः ।

2प्राणादिकर्माणि वदन्ति तज्ज्ञाः प्राणस्य धर्माविशना-पिपासे ॥१०४॥

Śloka 103All ŚlokasŚloka 105

Commentaryव्याख्या

Expand all

1प्राणादीत्यादिपदेन अपानादीनां नागादीनां चापरिग्रहः ।

2उच्छ्वासः प्राणस्य, निःश्वास अपानस्य, विजृम्भणं देवदत्तस्य, क्षुतं कूकरस्य, प्रस्पन्दनं प्रकर्षण चलनं व्यानस्य धनंजयस्य वा ।

3आदिपदेन उन्मीलनपरिग्रहः । तत्र कूर्मस्य, उत्क्रमणमुदानस्य, आदिपदेन वमनं तदपि तस्यैव ।

4एतानि कर्माणि प्राणादीनां तज्ज्ञाः वदन्ति । इदिमदं कर्म अस्येति विशेषज्ञाः ।

5एवंशना-पिपासा च प्राणस्य धर्मौ ।

6अत एव निद्रायां क्षुत्पिपासाद्यभावः तदा प्राणे अभिमानाभावात् ॥१०४॥

Śloka 103All ŚlokasŚloka 105