Verseश्लोकः

Expand all

1अहंकारः स विज्ञेयः कर्ता भोक्ताभिमान्ययम् ।

2सत्वादिगुणयोगेन-वस्थात्रितयमश्नुते ॥१०६॥

Śloka 105All ŚlokasŚloka 107

Commentaryव्याख्या

Expand all

1एवं चित्रप्रतिबिम्ब-विशिष्टमन्तःकरणमेव चक्षुरादौ शरीरेच अहमित्यभिमानेन वर्तमानं अहंकार इति विज्ञेयं ।

2स इति विशयप्राधान्यनिर्देशः ।

3अयमेव कर्ता भोक्ता इत्यभिमानी ।

4अस्य सत्वरजस्तमोरूप-गुणत्रयमय-प्रकृतिकार्यत्वात् सत्वादिगुणयोगेन अवस्थात्रितयं जाग्रत्-स्वप्न-सुषुप्तिरूपावस्थात्रयं अयं अश्नुते प्राप्नोति ।

5रजोगुणयोगेन जागरः, सत्वयोगेन स्वप्नः, तमसा सुषुप्तिरिति भेदः ।

6सर्वदा गुणत्रयसत्वेपि तदा तदा तत्तद्गुणस्योत्कटत्वं ज्ञेयम् ॥१०६॥

Śloka 105All ŚlokasŚloka 107