Verseश्लोकः

Expand all

1सत्वं विशुद्धं जलवत्तथापि ताभ्यां मिलित्वा सरणाय कल्पते ।

2यत्रात्मबिंबः प्रतिबिंबितः सन् प्रकाशयत्यर्के इवाखिलं जडम् ॥११९॥

Śloka 118All ŚlokasŚloka 120

Commentaryव्याख्या

Expand all

1तथापीत्युत्तरत्र सत्वात् आदौ यत्पीति पाटितव्यम् ।

2यद्यपि जलवत् यथा जलं स्वभावतो निर्मलं तथा सत्वगुणः विशुद्धं निर्मल एव ।

3तथापि ताभ्यां रजस्तमोभ्यां मिलत्वा सरणाय संसाराय कल्पते प्रभवति ।

4तस्य विशुद्धिं स्पटयति यत्रेति ।

5आत्मबिंबः आत्मनो विंबः मुखादिवत् ।

6यथा निर्मले जले साञ्चनेकशत आकाशः प्रतिफलितः स्पष्टं भासते यथा वा निर्मले दर्पणे मुखं तथा शुद्धे सत्वे प्रतिबिंबितसत्त्वात्मा

7अर्कवत् सूर्यवत् निर्मलदर्पणे प्रतिबिंबितसूर्ये इव वा अखिलं जडं सर्वमात्मानं, प्रकाशयति ज्ञातस्वरूपं करोति ।

8"सत्वात् संजायते ज्ञानं" इति स्मृतेः

9"सर्वद्वारेषु देहेस्मिन् प्रकाश उपजायते । ज्ञानं यदा तदा विद्यात् विवृद्धं सत्त्वमित्युत" इति च ॥११९॥

10राजस्तमसोः सत्वेपि ताभ्यामनिभ्भूयमानस्य सत्वस्य गुणानाह । मिश्रस्येति ।

Śloka 118All ŚlokasŚloka 120