Verseश्लोकः

Expand all

1अज्ञानमूलोयमनात्मबन्धो नैसर्गिकोनादिरनन्त ईरितः ।

2जन्माप्ययव्याधि-जरादिदुःख-प्रवाहतापं जनयत्यमुष्य ॥ १४८॥

Śloka 147All ŚlokasŚloka 149

Commentaryव्याख्या

Expand all

1अयं सर्वलोकप्रसिद्धः अनात्मबन्धः शरीरादनात्मदात्म्याभिमानः अज्ञानमूलः अज्ञानं स्वस्वरूपाज्ञानं मूलं हेतुर्यस्य सः ।

2नैसर्गिकः पूर्वपूर्वाभ्यास-जन्यसंस्कारहेतुकः ।

3अनादिः अनादिज्ञानकार्यत्वात् किंस्मयसमवे उत्पत्ति इति वक्तुं ज्ञातुं च अशक्यः ।

4अनन्तः ज्ञानं विना अंतः नाशः न विद्यते अस्येत्यनन्तः ।

5ईरितः अभियुक्तैरिति शेषः । "नान्तो न चादिः" इति स्मृतेः ।

6एतादृगयं बन्धः । अमुष्य जीवस्य जन्माप्यय-व्याधि-जरादिदुःख-प्रवाह-तापं

7जन्म उत्पत्तिः शरीरस्य, अप्ययः मरणं, व्याधिः रोगः, जरा वार्धक्यं आदिषु भौतिकादिदैविकतापापरिग्रहः ।

8तैर्जन्यानि यानि दुःखानि तेषां प्रवाहः उपर्युपरि संनिपातः तेन तापं उद्वेगं जनयति उत्पादयति ।

9पातिमितिपाठे स्पष्टोऽर्थः प्रवाहपातमिति ॥ १४८॥

Śloka 147All ŚlokasŚloka 149