विवेकचूडामणि
Śloka 158
157
All
159
Glossary
विवेकचूडामणि
Śloka 158
100%
Commentary — व्याख्या
1
पाणी च पादौ च तेषां समाहारः पाणिपादं तदादि यस्येतरस्य पक्षकुक्षाद्यवयवसमुदायस्य तदस्यास्तीति तद्वान् पाणिपादादिमान्
2
देहो नात्मा — व्यंगेपि पाणिपादादिरहितेपि जीवनात् आत्मकार्यस्य प्राणधारणस्य सत्त्वात्
3
जीवन्ति हि लोके कुण्ठजाद्यादेः
4
दार्ष्टान्तिके निमित्त-पाणि-पादादिना आदानगमनादिकार्यं कुर्वन्तीति तत्तच्चक्तेः पाणिपादादिशक्तेः अनाशाच्च
5
पाण्यादिमान् देहो नात्मा इत्यन्वयः
6
उक्तं च कठोपनिषदि "न प्राणेन नापानेन मर्त्यो जीवति कश्चन। इतरेण तु जीवन्ति यस्मिन्नेतावुपाश्रितौ" इति सर्वशक्त्याश्रयत्वमात्मनः
7
न नियम्यः आत्मा — सर्वेण नियम्यते नियमः जडत्वात् नियमकत्वाभावांश्च
8
ततः सावयवत्वात् नियम्यत्वाच्च निरवयवः नियामकः आत्मा नेति समुदायार्थः ॥१५८॥
157
All
159
En