Verseश्लोकः

Expand all

1नह्यस्त्यविद्या मनसोऽतिरिक्ता मनो ह्यविद्या भवबन्धहेतुः ।

2तस्मिन्विनष्टे सकलं विनष्टं विजृम्भतेऽस्मिन् सकलं विजृम्भते ॥१७१॥

Śloka 170All ŚlokasŚloka 172

Commentaryव्याख्या

Expand all

1सुषुप्तौ कारणविद्यासद्भावेऽपि बन्धस्याभावात् तत्कार्यमनस एव बन्धकत्वं तदा तस्य लीनत्वात् बन्धाभाव इत्यभिप्रेत्य ।

2मनसोऽतिरिक्ता अविद्या नास्ति इत्युक्तम् ।

3हि निश्चितं ।

4हि यतः भवबन्धहेतुः अविद्या तत्कार्यत्वात् मन एव ।

5मनसस्तले देहादाभिमान-रूपबन्धात् तदभावे तदभावात् मनो-भवबन्धयोः अन्वयव्यतिरेकौ ।

6तदेवोपपादयति तस्मिन्विनष्टे विशेषेण निर्वासनं नष्टे सकलं विनष्टम् ।

7स्पष्टं हि सुषुप्तौ जगदेव नास्तीति ।

8अस्मिन्विजृम्भते वर्धमाने सकलं विजृम्भते सर्वेऽपि वृद्धिमानोतीत्यर्थः ॥१७१॥

Śloka 170All ŚlokasŚloka 172