Verseश्लोकः

Expand all

1अध्यासयोगात्पुरुषस्य संसृतिः अध्यासबन्धस्तवमुनैव कल्पितः ।

2रजस्तमोदोषवतोऽविवेकिनो जन्मादि-दुःखस्य निदानमेतत् ॥१८१॥

Śloka 180All ŚlokasŚloka 182

Commentaryव्याख्या

Expand all

1रजस्तमोदोषवतः रजश्च तमश्च रजस्तमसी ते एव दोषौ लावस्यस्त इति तद्धान् तस्य रजस्तमोदोषवतः आवरणविक्षेपहेतुभूत-दोषद्वय-विशिष्टस्य

2अत एव अविवेकिनः आत्मानात्मभेदज्ञानरहितस्य

3पुरुषस्य अध्यासयोगात् अनात्मस्वात्मबुद्धियोगात्, संसृतिः जन्ममरण-प्रवन्धा-विच्छेदः ।

4संसृतित्वाभ्यासः मनोमूल इत्याह अध्यासबन्धः इति ।

5अध्यासरूपो यो बन्धः स तु सोऽपि, शरीरेन्द्रियादयः मनसा प्रसूयन्ते इति "मनः प्रसूते" इत्यत्रोक्तम् ।

6इदानीं तत्र अध्यासोऽपि अमुनैव कल्पितः जनितः इत्यपिशब्दार्थः ।

7ततः जन्ममरण-प्रवन्धाविच्छेद-लक्षण-संसृतिहेतुमूताध्यास-हेतुत्वेन ।

8एतत् मन एव जन्मादिदुःखस्य जन्ममरण-जरा-रोगादि-जन्य-सकल-विघदुःखस्य निदानं आदिकारणम् ॥१८१॥

Śloka 180All ŚlokasŚloka 182