Verseश्लोकः

Expand all

1श्रुणुष्वावहितो विद्वन् यन्मया समुदीर्यते ।

2तदेतच्छ्रवणात्सद्यो भवबन्धाद्विमोक्ष्यसे ॥७०॥

Śloka 69All ŚlokasŚloka 71

Commentaryव्याख्या

Expand all

1हे विद्वन् ! मेधावित्वादुक्तात्मविद्याधिकारिविशिष्ट,

2मया यत्समुदीर्यते संग्रहेण विस्तरेण च सम्यज्ज्ञानाय यदुच्यते,

3तत् अविहितः विषयान्तरमनसंसचाररहितः श्रद्धया श्रुणुष्व ।

4एतच्छ्रवणात् यथाविध मदुक्तवाक्यश्रवणात् सद्यः श्रवणसमनन्तरमेव,

5आत्मानं साक्षात्कृत्य भव-बन्धात् संसारबन्धात् कर्तृभोक्तृ-भव-जन्मजरामरणादिरूपबन्धा-द्विमोक्ष्यसे नितरां मुच्यस इत्यर्थः ॥७०॥

6इदानीं तदीयप्रश्नानुसारेण तेन जिज्ञासितमर्थं बिभक्षुः प्रथमतः कथं विमोक्ष इत्यस्य प्रश्नस्योत्तरमाह ।

7ननु "को नाम बन्धः कथमेष आगतः, कथं प्रतिष्ठास्य" इति प्रथमतः कुत्रप्रश्नत्रयस्य उत्तरमनुक्त्वा तुरीयस्य कथं विमोक्ष इत्यस्य उत्तरकथनमनुचितमिति चेन्,

8तत्हायत्यन्तग्निना दह्यमाने गृहे क्षिप्रं जलसेकादिना अग्निशान्तिमकृत्वा कुत्रास्निः पतितः, कथं पतितः इति विचारणेन कालयापनं युक्तं तथासति निरवशेषं गृहस्य दह्यमानत्वात् ।

9तथा सर्वेर्ण्यप्यनिभिः सांसारिकबन्धः अनुभूयत एव तिथेः तिथेस्तिथेः,

10तिथिभिर्प्राप्येण ज्ञातव्यशास्यस्य मध्ये "अनन्तशास्त्रं बहु वेदितव्यं अल्पश्च कालो बहवश्च विघ्नाः । यत्सारभूतं तदुपासितव्यं हंसो यथा क्षीरमिवाम्बुमिश्रम्" इत्यभियुक्तोक्त्या सारभूतमंशं गुरुरादावाह मोक्षयेत्यादिना,

11क्षिप्रं मोक्षहेतुं विज्ञाय तल्लाभेन सहसा बन्धान्मुक्तः निलयानन्दमनुभवित्यभिप्रायेण ।

12किञ्च आत्मात्मज्ञातं विना बन्धस्वरूपस्य वक्ष्यमाणस्य ज्ञातुमशक्यत्वाच्च, तत्सर्वं पश्चादध्यामीति-धिया च प्रथमं कथं विमोक्षइत्यस्य उत्तरमाह । मोक्षस्येत्यादिना ।

Śloka 69All ŚlokasŚloka 71