Verseश्लोकः

Expand all

1आपात-वैराग्यतो मुमुक्षुन् भवाब्धिपारं प्रतयातुमुद्यतान् ।

2आशाग्रहो मज्जयतेन्तराले निगृह्य कण्ठे विनिवर्त्य वेगात् ॥८१॥

Śloka 80All ŚlokasŚloka 82

Commentaryव्याख्या

Expand all

1आपातवैराग्यवतः दुःखानुभवादिकालेषु भिक् संसार इति वैराग्यवतः, सार्विकवैराग्यशून्यानिति यावत् ।

2भवाब्धिपारं संसारसागरान्तं ज्ञानं, प्रतियातुं प्राप्तुं, उद्यतान् उद्युक्तान् ।

3तत्र हेतुमाह मुमुक्षुनिति । मोक्षेच्छाया सत्त्वात् संसारबुद्धि तत्तुं उद्युक्ता इति तादृशान् पुरुषान् आशैव ग्रहः महानकः ।

4अन्तराले समुद्रमध्ये कण्ठे निगृह्य नितरां गृहीत्वा वेगाविनिवर्त्य मज्जयते भ्रमन् करोति संसारसमुद्रमग्नान् पुनः कर्मादिकरणेषु तन् व्यापारयतीति भावः ।

5यस्तावत् अत्यन्तं विषयेभ्यो विरक्तः शमादिगुणगणमण्डितः स सद्गुरुं उपसद्य तन्मुखतः सम्यगात्मानं विदित्वा मुच्यते संसारात् ।

6अयं तावत् अत्यन्त-आपातवैराग्यमनादिविहीनः तथा-प्रयतमानोपि मध्ये आशया पीडितः पुरुषार्थादिभ्रश्यते । ज्ञानाहो न भवतीति भावः ॥८१॥

7पूर्वोक्तमर्थं व्यतिरेकमुखेनाह । विषयाभ्यति ।

Śloka 80All ŚlokasŚloka 82