Verseश्लोकः

Expand all

1सर्वोपि बाह्यःसंसारः पुरुषस्य यदाश्रयः ।

2विद्धि देहमिदं स्थूलं गृहवद्गृहमेधिनः ॥९२॥

Śloka 91All ŚlokasŚloka 93

Commentaryव्याख्या

Expand all

1संसारो द्विविधः वाह्यः आन्तरश्चेति —

2तत्र आन्तरः सुखदुःखकर्तृत्व-भोक्तृत्वादिः —

3वाह्यः जन्मजरामरण-स्थौल्यबाल्यादिः —

4उत्तरश्लोके निरूपयिष्यते वाह्यः —

5सर्वोपि संसारः असंसारिणः पुरुषस्य यदाश्रयः यत्र तादात्म्याध्यासनिबन्धनं —

6तत् इदं स्थूलदेहं गृहमेधिनः गृहस्थिमणा कुटुम्बन इति यावत् गृहवत् सदनवत् विद्धि जानीहि —

7प्रसिद्धं खलु लोके एकं गृहमाश्रित्य वर्तमानः कलत्रादिक-मर्जयति —

8न हि गृहस्याप्यभावे विद्यते प्रवतेते किञ्चत् —

9तथा स्थूलदेहे आत्मत्वेन मत्वान एव तदीयधर्मानि जरामरणादीन् स्वकीयान्मनुते दुःखमनुभवति च नान्यथा —

10न हि सुषुप्तो स्थूलदेहाभिमानशून्यस्य जरारोगादिपीड्येत भावः —

11अतः गृहवदत्यन्तभिन्नत्वेन ज्ञेये अहंता न युक्तेति भावः ॥९२॥

Śloka 91All ŚlokasŚloka 93